Souk (سوق)

Ik zit op een muurtje en kijk naar de bedrijvigheid om me heen. De kleine, donkere straatjes van de Souk (سوق) in het oude centrum van Jeruzalem bieden maar nauwelijks ruimte om met z’n drieën naast elkaar te lopen. De behendigheid waarmee de mensen in dit gedeelte van de Souk om elkaar heen ‘dansen’ heeft iets grappigs. Het gaat altijd goed en maar zelden botsen de mensen tegen elkaar aan.

Het pleintje waar ik nu zit geeft even wat frisse lucht en ruimte en dus is dit een prima plek om rustig te kijken naar wat er om ons heen gebeurt en waar we naar toen moeten straks.
Het is Sjabbat en we stonden zojuist voor de gesloten poorten van het Joodse gedeelte van de oude stad. Israëlische soldaten stuurden ons met een nors gebaar terug. Mijn vriendelijke lach werd niet beantwoord en geschrokken was ik snel teruggelopen naar daar waar we vandaan kwamen.

Ik moest weer denken aan het pompstation waar we die ochtend onze tank van de auto vol wilden gooien. Van mijn lief had ik al begrepen dat dit bij Joodse tankstations nog weleens stroef kon verlopen, maar dat we maar een aantal liter mochten tanken omdat we niets Joods waren had ik niet verwacht. Het stond zo in schril contrast met mijn ervaringen bij de tankstations in het Palestijnse gebied. Daar werd er een paar dagen ervoor nog op mijn raampje getikt door een man toen mijn lief naar binnen was gelopen om te betalen. Nadat ik mijn raampje had open gedraaid hield de man vragend een koffiekan omhoog met een klein, kartonnen bekertje ernaast. Ik knikte ja, want mijn Arabisch is niet zo ontzettend goed. De man had mijn bekertje vol geschonken met het stroperige, Arabische goedje en was toen vriendelijk lachend terug naar binnen gelopen.

Toen mijn lief met zo’n zelfde bekertje in de auto stapte kon ik het niet laten. ‘Hoeveel moest je hier nu voor betalen?’
‘Niets,’ grijnsde mijn lief. ‘dit is een onderdeel van het tanken bij een Palestijnse pomp. Of eigenlijk onderdeel van het gewone leven. Zodra je ergens moet wachten krijg je koffie. Of thee, net wat er is.’

Zo makkelijk kan vriendelijkheid dus gewoon zijn.

‘Kom, dan lopen we door.’ Mijn lief haalt me weer terug naar het nu en samen slenteren we de Christelijke wijk in van de Souk. Dan komt er plotseling een rij Joodse kinderen, twee aan twee,  de hoek om, begeleidt door een paar oudere mannen. Even ben ik in de war, ik dacht toch echt dat de Joodse wijk gesloten was? Waar komen deze kinderen nu ineens vandaan?
Terwijl ik daar over aan het nadenken ben passeert de rij ons. Vlak voordat de laatste paar jongens bij mij zijn schiet er eentje naast de twee die voor hem lopen en ik kan me vergissen, maar het lijkt erop dat hij zich extra breed maakt. Ik kan niet anders dan met mijn rug tegen de muur staan wachten tot ze voorbij zijn.

Verbijsterd kijk ik ze na. Gebeurde dit nu echt, of…?

Pas als ik een paar dagen later omver wordt gelopen door een groepje Joodse vrouwen besef ik me hoe deze twee werelden naast elkaar moeten leven.
Ik weet niet of ik hier ooit aan kan wennen…

– foto Gwennie Benjamins –

– foto Gwennie Benjamins –

Advertenties

Twee werelden

Het is druk op het terras waar we plaatsnemen om iets te eten. Mijn lief heeft mij beloofd dat we Shakshuka gaan eten, een gerecht dat ik thuis ook veel maak en dat wij gekscherend ‘een potje troostvoer’ noemen. Het herinnert hem aan thuis en we hadden niet kunnen bedenken dat onze benaming uiteindelijk zoveel werkelijkheid zou gaan bevatten voor één van ons, want troostvoer is het op dit moment echt geworden voor hem.

– foto Gwennie Benjamins –

Terwijl we van de zoete muntthee nippen en wachten op onze pannetjes kijk ik op mijn gemak rond. Arabische muziek schalt uit de speakers en in de deuropening staat een oude baas, met zijn gebedscap nog op zijn hoofd, mee te deinen op het ritme. Zijn armen gaan de lucht in en hij probeert een voorbijganger mee te krijgen in
zijn dans. Zijn zoons en kleinzoons bedienen ondertussen de gasten en raken hem af en toe liefkozend aan.

Het is me sowieso al opgevallen dat de Moslimmannen erg sociaal zijn met elkaar. Openlijk omhelzen en kussen ze elkaar en je ziet dat ze oprecht blij zijn om elkaar weer te ontmoeten. Voor een buitenstaander is het moeilijk te zien of de mannen elkaar lang niet gezien hebben of dat ze elkaar dagelijks tegenkomen. Hun ogen stralen als ze elkaar weer zien en regelmatig zie je twee mannen gearmd of hand in hand over straat lopen.

Als we van ons pannetje Shakshuka zitten te genieten zie ik plotseling dat er een jongeman met een keppeltje op het terras oploopt. Nieuwsgierig volg ik zijn gang, want het is overduidelijk dat we op een terras zitten dat door Moslimmannen wordt gerund en dat er voornamelijk Moslims aan de tafeltjes zitten, op een enkele toerist na.
De Tsietsiet zijn duidelijk zichtbaar, hangend onder zijn hemd.
Ik voel dat ik mijn adem inhoud, want als iets me duidelijk is geworden in de afgelopen dagen, is het wel dat Israëliërs en Moslims elkaar maar moeilijk verdragen. Ik hoop maar dat dit goed gaat. Ik merk dat mijn lief ook langzamer is gaan eten en de Joodse jongeman met zijn ogen volgt. Vanuit het restaurant horen we een harde schreeuw en één van de kleinzoons rent naar buiten. Weer roept hij en dan staan ze tegenover elkaar: de jonge Joodse man en zijn tegenpool in dit land, de jonge Moslim.
Uitgelaten slaan ze de armen om elkaar heen en omhelzen elkaar. De kleinzoon plant een kus op het voorhoofd van de Moslim jongen, deze woelt op zijn beurt door de krullen van de kleinzoon, dan laten ze elkaar snel weer los. Grijnzend van oor tot oor kijken ze elkaar aan. Samen lopen ze naar binnen, uit het zicht van het publiek.

Ik laat voorzichtig mijn ingehouden adem weer los en zeg tegen mijn lief: ‘Dat was een bijzonder moment…’ Ik merk dat ik even wat tranen moet wegslikken en prevel in mezelf: laat deze twee volkeren elkaar zo snel mogelijk omhelzen zoals deze twee jongens zojuist hebben gedaan. Alsjeblieft…

Maar ik ben bang dat we daar nog even op wachten moeten…

– foto internet –

Ahmed

Middenin de stad Jericho ligt een groot plein waar alles lijkt samen te komen. Verkeer, eettentjes, mannetjes die met hun paard en wagen of loopkarren hun koopwaren aanprijzen en als kers op de taart is de rotonde omgebouwd tot een klein parkje waar je op een bankje in de zon (of schaduw) kunt genieten van je net gekochte broodje Falafel.
Zo ook mijn lief en ik. Nadat we ons broodje bij een van de vele marktmannetjes gekocht hebben, steken we met gevaar voor eigen leven over naar het parkje om niet veel later op een bankje te ploffen.

Net als ik mijn eerste hap wil nemen, snelt een jongen naar ons toe. ‘Coffee? Tea?’ Vragend kijkt hij ons aan, terwijl hij zijn zilveren blaadje met hengsels voor onze neus laat bungelen.
‘How much?’ vraagt mijn lief. De jongen neemt ons schattend op en probeert: ‘Ten Sjekel?’ (€ 2,50)
‘Okay,’ zegt mijn man. ‘Ten Sjekel for two tea.’
De jongen rolt met zijn ogen en lijkt even na te denken. ‘No, 20 Sjekel for two,’ probeert hij nog, maar als hij merkt dat mijn lief niet van plan is om dat te betalen, gaat hij akkoord. Bovendien, nummer twee ligt op de loer en dat is hem blijkbaar te gortig.
Snel draait hij zich om en rent de straat over, naar zijn koffie- en theemannetje.

Hij heeft zijn hielen nog niet gelicht of nummer twee komt inderdaad met gierende banden tot stilstand, vlak voor mijn voeten. Een jongen van een jaar of tien kijkt mij brutaal aan, terwijl hij het stuur van zijn fiets een beetje draait.
‘You order tea?’ vraagt hij. Als ik knik schudt hij meewarig zijn hoofd. ‘How much?’ zucht hij.
Ik lach. ‘Ten Sjekel,’ zeg ik.
Zijn ogen worden zo groot als schoteltjes.
‘Ten Sjekel?’ vraagt hij. Even vermoed ik dat we gigantisch zijn afgezet door nummer één, maar dan breekt een goedkeurende lach over zijn gezicht door. ‘Ten Sjekel is good,’ zegt hij bewonderend. ‘Very good.’ Met een ruk gooit hij zijn stuur om en sjeest weg.
Ik kijk mijn lief verbouwereerd aan en we schieten in de lach.

Nog voor de eerste jongen met zijn thee terugkomt zien we de fietser alweer het park in komen. Linea recta racet hij naar ons toe en weer slipt zijn achterband als hij vlak voor ons stopt.
Dan begint zijn nieuwsgierigheid pas echt grote vormen aan te nemen.
Waar komen we vandaan? Wie zijn we? Hoe heten we? Zijn wenkbrauwen schieten omhoog als mijn man mijn naam noemt, de zijne om vervolgens te zeggen: ‘And you are Ahmed.’ De mond van Ahmed valt open en wij barsten opnieuw in lachen uit.
Mijn lief herinnert hem aan de week ervoor, toen Ahmed hem zelf van thee heeft voorzien. De ogen van Ahmed beginnen te stralen en dan knikt hij driftig. Hij herinnert het zich ineens weer.
Dan glijden zijn ogen ondeugend naar mij en knikt naar mijn lief. ‘And she is…?’ ‘My girlfriend,’ reageert mijn lief prompt.
Van schrik slaat Achmed zijn hand voor zijn mond.
‘No, no,’ roep ik dan snel. ‘We’re married. Really! I’m his wife.’ Ik zie aan de ogen van Ahmed dat hij weet dat het waar is, maar dat hij zo ontzettend graag iets anders zou willen geloven. Natuurlijk wil hij ook weten hoeveel kinderen we hebben en hij rolt met zijn ogen als ik ‘vijf’ antwoord. De schalkse kuiltjes in zijn wangen maken dat ik wederom in de lach schiet.
Ondertussen hebben we onze thee ontvangen en sjeest Ahmed weer het plein af.

Na een tijdje zijn we klaar met ons broodje en de thee.
Vlak voordat we het plein aflopen komt Ahmed weer ons kant oprijden.
‘You make 6th baby,’ beveelt hij mijn lief. ‘Beautiful 6th baby!’
Hij gooit zijn hoofd achter in zijn nek en schatert het uit. Dan draait hij zich om.
Met een handkus in mijn richting snelt hij definitief het plein af, onderweg naar andere luisteraars.

Onze Ahmed…

Onwerkelijk

Na een paar dagen lijkt het dagelijks leven van Ramallah zich in mijn lijf genesteld te hebben alsof het altijd al zo geweest is. De oproep voor het ochtendgebed om vier uur ‘s-nachts hoor ik niet meer en als ik het heel in de verte al waarneem is het een vreemd troostend gezang. Misschien hebben we geluk en zit er een waar zangtalent in ‘onze moskee’, maar feit is dat het me totaal niet stoort.

Op maandag sta ik al vroeg met een kop zoete saliethee op het balkon naar de bedrijvigheid te kijken die onder mij plaatsvindt. Mannen, vrouwen, kinderen, maar vooral heel veel auto’s bewegen zich door de ontwakende stad. Overal blaffen honden en de vrijbrief om op iedere hoek op de claxon te slaan wordt door iedereen behoorlijk serieus genomen. Dit geluid zal pas ver na zonsondergang verstommen en dan is het bijna niet voor te stellen dat we in een stad leven van zo’n 30.000 inwoners.

Mijn lief is deze dag aan het werk in Jericho. Ik vermaak me door wat te lezen, te schrijven en vooral vanaf mijn plekje naar de mensen te kijken. Zes hoog op een balkon, een geweldig uitzicht dus.

Na de lunch blijf ik lekker zitten op het zonnige balkon. Ik hef ik mijn gezicht naar de zon en ik voel me langzaam wegzakken in de warmte van haar stralen als ik plotseling een paar luide knallen hoor. Mijn ogen schieten open en ik spring overeind. Hangend over het balkon en kijk in de richting waar ik het geluid vandaan vermoed: het checkpoint op een paar honderd meter van ons appartement verwijderd.
Zwarte rookpluimen vertroebelen de blauwe lucht. Weer klinken een paar harde knallen, nu veel sneller op elkaar gevolgd dan een paar minuten ervoor.  In de verte zie ik mannen rennen, terwijl op een tweede plaats grote, zwarte rookpluimen opstijgen. Dan zie ik witte rook en ik weet: er wordt met traangas gegooid. Mijn lief heeft uitgelegd: zwarte rook zijn brandende autobanden, witte rook is traangas.

Mijn blik glijdt naar de tuin onder ons balkon. Kinderen spelen daar met een bal. Een moeder troost een meisje dat net gevallen is en de schoonmakers van ons complex lopen pratend van het ene naar het andere gebouw. Ik ga weer zitten en verbaas me over het leven in deze stad. Iedere dag rond twee uur in de middag verzamelen de mannen zich om zich tegen de Israëlische soldaten te keren. Dit is Palestijns grondgebied en volgens de bewoners van Ramallah hebben de soldaten hier niets te zoeken.

Ondertussen gaat het gewone leven door, alsof er niets aan de hand is.

Een paar dagen later rijden mijn lief en ik toevallig door hetzelfde checkpoint als de dagelijkse rellen plaatsvinden. Zigzaggend tussen brandende autobanden en stapels met keien vinden we onze weg naar het appartement. Dat ik op een paar meter afstand een aantal mannen zware keien vanuit een katapult of sling meters ver in de richting van Israëlische soldaten zie gooien, is bijna net zo onwerkelijk als gewoon.

Dit volk vecht voor hun land. Om Palestina weer terug op de kaart te krijgen.
Het is vooral voor mij een onwerkelijke wereld, tien dagen lang.

– Foto: Gwennie Benjamins –

– Foto: Internet –

Gezellig

Met z’n drieën schuiven ze aan het tafeltje naast me. De twee jongsten naast elkaar, de oudere versie tegenover hen. Moeder en twee dochters, het kan niet missen. Dezelfde kaaklijn, dezelfde neus, dezelfde houding, dezelfde omlaag hangende mondhoeken.
‘Hmmm, gezellig,’ knikt de moeder. Een van de twee dochters mompelt wat, de ander verbergt haar gezicht achter de menukaart.  Ik zie haar met haar ogen rollen, uit het zicht van haar moeder.
Gezellig, denk ik ook en ik heb op slag medelijden met de moeder.
Er wordt besteld en ik verdiep me weer in mijn boek.
‘Nu we hier toch zitten,’ hoor ik de moeder ineens zeggen. ‘Ik wil eigenlijk wel weten wat we nu met de paasdagen gaan doen.’
‘Hoezo?’ vraagt de oudste dochter. ‘Ik had toch al gezegd dat we kwamen?’
‘Ja, maar ik wil even met jullie overleggen welk restaurant ik kan reserveren voor…’
‘Restaurant?’ Nu veert de oudste dochter verschrikt op. ‘We zijn er al bij de koffie! Gaan we nu ook nog uit eten?’ De ogen van dochter nummer twee worden groot van schrik, ze houdt echter wijselijk haar mond.
‘Ik dacht… misschien…’ de moeder sluit haar mond met een klap.
‘Jeetje mam, je bent kerst zeker al vergeten?’ De oudste dochter zucht en legt haar hand onder de tafel op het been van haar zusje. Ze probeert te kalmeren, vermoed ik.
‘Nou ja, we zijn alweer een poosje verder en we kunnen toch niet zo door blijven gaan?’
Nu rolt de tweede dochter met haar ogen. Openlijk.
Het blijft even stil en alledrie verdiepen ze zich opnieuw in de menukaart, hun net gebrachte bestelling voor hun neus.
‘En als ik nu bij Janssens reserveer?’ probeert de moeder weer.
De twee zussen kijken elkaar een ogenblik aan. In drie seconden delen ze een wereld van woorden.
‘Stoffige tent,’ zegt de oudste.
‘Ome Jan misschien, dat is best wel gezellig.’
‘Zijn we laatst al een keer geweest en die keuken is zo veranderd, herken je echt niet meer terug.’
‘De Daalder dan?’ Moeder geeft duidelijk niet op.
De jongste zucht en haalt haar schouders op.
‘Gaan we dan brunchen of zo?’, probeert ze nog.
‘Nee, hoezo? Ik zit aan een viergangen-verrassingsmenu te denken.’
Nu kijkt de oudste haar moeder verbijsterd aan.
‘We gaan er een lange zit van maken?’ vraagt ze voor de zekerheid.
‘Lange zit? Hoezo? Jeetje, jullie zijn de volgende dag gewoon nog vrij hoor, dus wat maakt het uit als het laat wordt?’ Er komt een verbeten trek om de mond van de moeder.
‘Koffie en een borreltje?’ probeert een van de zussen nog een keer.
‘Diner!’ snerpt de moeder met een hoge stem.
De jongste zus kijkt ongemakkelijk om haar heen. Ik doe net of ik het niet hoor en nog steeds in mijn boek verdiept ben.
‘Oké, oké, maar laten we dan gewoon een restaurant kiezen, zonder al te lange zit.’ zegt de jongste dan.
De moeder knikt en leunt achterover. Ze roert in haar cappuccino en prikt een stukje appelgebak aan haar vorkje.
‘Gezellig!’ besluit ze en neemt tevreden een hap.

Homesick

Bijna zes weken zijn nu voorbij en alles wat ik me zo had voorgenomen komt eigenlijk niet uit. Ja, ik eet meer stamppot, dat is een feit, maar na zes weken zuurkool, boerenkool en rauwe andijviestamp, begin ik alweer genoeg te krijgen van die eenpansgerechten. Ik mis het gezelschap aan tafel, de gesprekken tijdens het koken en het eten.
Tegenwoordig bestaat mijn gezelschap rond etenstijd voornamelijk uit Netflix en afgelopen weekend besloot ik dat Netflix geen vriend van me is. Ook geen vijand. Wel een soort van holle, lege ruimte waar altijd plaats is voor een eenzame ziel.

Ook het voornemen om eens flink met mijn schrijven aan de slag te gaan lijkt te sneuvelen voordat het überhaupt tot leven is gebracht. Met het vertrek van mijn lief is mijn inspiratie verdwenen, in het niets opgelost. Ik schrijf niet meer dagelijks in mijn Moleskine en ook mijn blog komt er maar bekaaid vanaf. Ik zet me aan de keukentafel en staar naar witte bladzijden of klik doelloos wat sites aan om dan met een klap de deksel van mijn MacBook weer dicht te gooien.

Een paar weken geleden zei mijn moeder tegen mij: ‘Maar jij kan dat wel, alleen zijn…’ Eerst dacht ik: natuurlijk kan ik dat, alleen zijn. Later besefte ik: maar ook als ik het niet zou kunnen, heb ik geen keus. Ik móet wel. Hij is er gewoon bijna zeven maanden niet, het heeft dus niet zoveel zin om daarover na te denken.

En dan zijn er natuurlijk ook nog al die lieve mensen om me heen, waar ik in eerste instantie niet van verwachtte dat ze zo met me mee zouden leven, maar die plotseling als een vangnet om me heen staan. Collega’s worden vrienden, buren net iets meer dan enkel ‘de buurman of buurvrouw’. Sommige vriendinnen blijken echter niets met mijn gemis te hebben en verdwijnen uit het zicht. De kaartjes aan de muur in mijn keuken spreken boekdelen, net als al die uitnodigingen voor een borrel, een lunch, een wandeling en het samen gaan eten van een taartje. Kleine dingen, maar o zo kostbaar. En wat te denken van die ene, nog nooit geziene vriendin, die mij wekelijks een hart onder de riem steekt met haar lieve mailtjes vol vragen, wijsheid en lieve woorden. Ik hoop stiekem dat ze honderd kilo weegt, want ze is haar gewicht meer dan ooit in goud waard!

Ondertussen tel ik af.
Nog 22 weken…

*KLIK*

Wonderkind

Bij de garderobe sta ik achter haar, de transplantatie hematoloog van middelste. Met mijn ogen volg ik haar kordate bewegingen. Met een zwaai zwiept ze haar jas op de balie en plant haar koffer naast zich op de grond. Aan de ogen van het meisje achter de balie zie ik hoe ze verwonderd naar haar luistert. In mezelf moet ik een beetje lachen, want ik herinner me haar betogen maar al te goed. Luid en duidelijk vertelt ze je wat ze wil, hoe het zal gaan en wat ze van je verwacht. Gelukkig is enige zelfspot haar ook niet vreemd, want na dat allereerste gesprek met ons kroop ze plotseling in onze hoofden door te zeggen: ‘Ja, ik weet het, ik zie jullie lachen om mijn manier van praten, maar let op mijn woorden: ik weet waar ik het over heb en lieg nooit!’ En daarmee stal ze mijn hart!

Twee dagen ervoor had middelste zijn controle bij haar. Zijn bloedwaarden laten ongekende hoogten zien en aan zijn hele uiterlijk en voorkomen is te zien dat de zware periode van ziek zijn en doodsangst ver achter hem ligt. Hij straalt rust en gezondheid uit en dat wordt door haar ook bevestigd. Pas in mei hoeft hij weer terug te komen en dan zal er gekeken worden of hij zijn baby-inentingen (DKTP) weer kan krijgen.

Nu kom ik haar dus tegen bij dat congres waar ik naar toe ben gegaan op uitnodiging van de patiëntenvereniging.
Als ze eindelijk bij de balie wegloopt kijkt ze me recht in de ogen aan. Ik zie de flits van herkenning door de lachrimpeltjes en lichtjes die in haar ogen verschijnen als ze me groet.

Zij is er die dag in de rol van haar professie, ik ben er om te luisteren naar de onderzoeksmethoden die gestart zijn en worden met de ervaring van patiënten en hun achterban als hulp om deze onderzoeken zo goed als mogelijk te laten lukken.

Samen met iemand anders van de patiëntenvereniging luister ik naar een drietal voordrachten. De discussie die volgt is interessant, maar het echte gesprek volgt later als ik een persoonlijk onderhoud heb met één van de drie sprekers. Als moeder van een ex-patiënt durf ik rustig te beweren dat ik kan meepraten over wat wel en vooral niet nuttig is om in een vragenlijst te zetten.

We luisteren naar elkaar en bevragen elkaar op een kritische manier.
Wat de spreekster en ik gemeen hebben is de grote bewondering over de kunde van de grote groep hematologen die rondlopen bij dit congres.

Meer dan eens denk ik die dag terug aan wat ons is overkomen in de afgelopen anderhalf jaar en wat een wonder mijn kind is. Alleen daarom al wil ik mee blijven helpen bij deze patiëntenvereniging. Want als moeder gun je toch iedereen dit wonder van genezing?